راهنمای گرانروی روغن موتور؛ ویسکوزیته مناسب خودروهای سواری و سنگین
انتخاب درست گرانروی یا همان ویسکوزیته روغن موتور، مهم‌ترین عامل در تعیین میزان استهلاک، افت توان و طول عمر قطعات پیشرانه است. بسیاری از رانندگان هنگام تعویض روغن بین انتخاب اعداد مختلف درج شده روی قوطی تردید دارند و نمی‌دانند چه درجه‌ای برای خودروی آن‌ها مناسب‌تر است. در این راهنما از موتور ققنوس افسانه ای به بررسی دقیق استاندارد گرانروی در خودروهای سواری و سنگین می‌پردازیم تا بهترین گزینه را بر اساس نوع خودرو خود انتخاب کنید.
گرانروی روغن موتور چیست و اعداد SAE چه معنایی دارند؟
گرانروی به زبان ساده میزان مقاومت روغن در برابر جاری شدن است. انجمن مهندسان خودرو درجه‌بندی این شاخص را روی قوطی روغن‌ها ثبت می‌کند تا مشخص شود مایع روانکار در دمای محیط و دمای کارکرد موتور چه رفتاری نشان می‌دهد. در جدول زیر درجه، اولویت انتخاب، تاثیر نادرست آن را براساس نوع خودرو مشاهده می‌کنید:
| رده خودرو | درجه‌های گرانروی رایج | اولویت اصلی در انتخاب | تاثیر گرانروی نادرست |
| خودرو سواری | 0W-20 / 5W-30 / 10W-40 | کاهش مصرف سوخت و روانکاری سریع استارت سرد | ریپ زدن و فشار به انژکتور |
| کامیونت | 10W-40 / 15W-40 | تعادل میان کارکرد شهری و باربری سبک | افت توان تحت بار |
| کامیون و کشنده | 15W-40 / 20W-50 | تحمل فشار سنگین گشتاور و دمای مداوم | داغ کردن و آسیب به یاتاقان |
در روغن‌های چنددرجه‌ای که امروزه استاندارد اصلی بازار هستند، ترکیبی مثل 10W-40 دیده می‌شود. حرف W نشان دهنده عملکرد روغن در فصل سرما است. عدد قبل از آن درجه روان کنندگی استارت سرد را مشخص می‌کند؛ هرچه این عدد کمتر باشد، روغن در دمای پایین سریع‌تر به قطعات بالایی موتور می‌رسد. عدد بعد از خط تیره نیز ویسکوزیته روغن را در دمای کاری موتور نشان می‌دهد تا غلظت لازم برای حفظ لایه محافظ روغن تامین شود.
تفاوت ویسکوزیته روغن در موتورهای بنزینی و دیزلی
موتورهای بنزینی در خودرو سواری با دور موتور بالاتر و حجم روغن کمتر کار می‌کنند، در حالی که موتورهای دیزلی در کشنده، کامیون و تریلر تحت گشتاور شدید و فشار کاری مداوم قرار دارند. در خودروهای شهری به دلیل فواصل کوتاه حرکتی و استارت‌های متعدد، استفاده از روغن‌های رقیق‌تر باعث کاهش اصطکاک قطعات و مصرف سوخت می‌شود. در مقابل، خودروهای سنگین مانند کامیونت، کامیون و کشنده به روغنی با ی قدرت بالا در برابر قیچی شدن و از دست دادن غلظت نیاز دارند.
اگر ویسکوزیته روغن در یک کشنده یا کامیون تجاری تحت بار سنگین کمتر از حد استاندارد باشد، لایه محافظتی میان یاتاقان‌ها از بین می‌رود. این مسئله در نهایت باعث بروز مشکلی شبیه به علت داغ کردن و جوش آوردن موتور در مسیرهای جاده‌ای و شیب‌ها می‌شود.
چه زمانی باید گرانروی روغن موتور را تغییر داد؟
تغییر گرانروی روغن باید بر اساس دو فاکتور اصلی شامل تغییرات شدید دمای فصل و میزان کارکرد واقعی پیشرانه انجام شود. با افزایش کارکرد و فاصله گرفتن قطعات فلزی از یکدیگر به دلیل استهلاک طبیعی، استفاده از روغن‌های خیلی رقیق ممکن است باعث فرار روغن از رینگ‌ها یا کاهش فشار روغن شود.
در چنین شرایطی یا هنگام کارکرد در مناطق بسیار گرمسیر، استفاده از یک درجه روغن غلیظ‌تر توصیه می‌شود. با این حال، انتخاب روغن بیش از حد غلیظ در خودروهای سواری نیز می‌تواند مانع حرکت روان قطعات شده و به سیستم سوخت‌رسانی فشار وارد کند.این عدم روانکاری دقیق گاهی علائمی مشابه علت ریپ زدن ماشین در هنگام شتاب‌گیری ایجاد می‌کند.
بهترین روش برای حفظ کیفیت و فشار روغن در شرایط کاری مختلف
نگهداری از سیستم روانکاری تنها به خرید بهترین برند روغن خلاصه نمی‌شود، بلکه نیازمند آگاهی از شرایط کارکرد پیشرانه و رعایت زنجیره‌ای از نکات فنی است. با توجه به اینکه دمای کاری موتور، کیفیت سوخت و میزان بار اعمال‌شده روی پیشرانه مداوم در حال تغییر است، پایش مداوم رفتار روغن اهمیت پیدا می‌کند.
در ادامه نکات کلیدی برای حفظ کیفیت و فشار روغن آمده است:
- تعویض هم‌زمان فیلتر روغن با هر بار تعویض روانکار برای جلوگیری از ورود ذرات معلق به مجاری باریک.
- عدم ترکیب دو روغن با گرانروی یا استانداردهای متفاوت در کارتل.
- بررسی دوره‌ای سطح روغن در خودروهای سنگین و تجاری پیش از شروع پیمایش‌های جاده‌ای.
- توجه به علائم افت فشار روغن در پشت آمپر و بررسی فوری علت آن.
انتخاب هوشمندانه ویسکوزیته برای افزایش عمر موتور
انتخاب درست گرانروی روغن موتور ساده‌ترین و در عین حال حیاتی‌ترین قدم برای حفظ سلامت پیشرانه است. چه با یک خودرو سواری در ترافیک شهری رفت‌وآمد کنید و چه فرمان یک کشنده سنگین را در جاده‌های ترانزیتی در دست داشته باشید، پایبندی به درجه ویسکوزیته استاندارد، موتور خودرو را از هزینه‌های سنگین تعمیرات ایمن نگه می‌دارد.
شما برای خودروی خود از چه درجه گرانروی استفاده می‌کنید و آیا در فصل سرما یا گرمای شدید تغییر درجه روغن را تجربه کرده‌اید؟ دیدگاه‌ها و تجربیات فنی خود را در بخش نظرات با ما درمیان بگذارید.